W grudniu minie rok od podpisania umowy ramowej o współpracy pomiędzy Polską Grupą Górniczą S.A. a Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu. Porozumienie zawarte 18 grudnia 2025 r. zapoczątkowało wspólne działania na rzecz dokumentowania i ochrony dziedzictwa górniczego z wykorzystaniem nowoczesnych technologii. Pierwszymi kopalniami objętymi projektem zostały Wujek i Bielszowice. Po miesiącach intensywnych prac przedsięwzięcie wchodzi w kolejny etap.

16 października 2026 roku podczas spotkania przedstawicieli PGG i Muzeum w Zabrzu omówiono kwestie techniczne związane z rozpoczęciem przekazywania spółce materiałów powstających w procesie digitalizacji. Uzgodnienia dotyczą m.in. sposobu udostępniania plików filmowych, fotografii, skanów dokumentacji oraz modeli trójwymiarowych. Przyjęty model współpracy umożliwi PGG weryfikację materiałów, zgłaszanie uwag i ich akceptację przed publikacją przez Muzeum.

Pierwsze efekty i kolejne zadania

Zakończony został pierwszy etap digitalizacji zasobów związanych z Ruchem Bielszowice oraz Ruchem Wujek. W Bielszowicach prowadzone są już prace obejmujące powierzchnię zakładu. Opracowywany jest zakres dalszej digitalizacji dokumentacji. Projekt wykracza daleko poza samo dokumentowanie wyglądu kopalń. Jego celem jest możliwie kompleksowe utrwalenie miejsc, obiektów, urządzeń, dokumentów i procesów, które składają się na historię górnictwa węgla kamiennego. Ważnym elementem przedsięwzięcia jest także zachowanie doświadczeń i wspomnień ludzi związanych z branżą. W ramach prac wykorzystywane są różnorodne techniki cyfrowego utrwalania zasobów, w tym fotografia, nagrania filmowe, skanowanie 2D wielkoformatowych map i dokumentów archiwalnych oraz skanowanie 3D obiektów i infrastruktury. Pozwala to tworzyć cyfrowe odwzorowania zarówno materialnych świadectw działalności górniczej, jak i przestrzeni, w których przez dziesięciolecia pracowały kolejne pokolenia górników.

Umowa ramowa otwiera drogę do dalszych działań

Podpisane w grudniu 2025 r. porozumienie ustanowiło podstawy długofalowej współpracy pomiędzy PGG a Muzeum. Przewiduje ono rozwijanie przedsięwzięcia poprzez porozumienia szczegółowe, określające zakres i harmonogram kolejnych prac. W pierwszej kolejności partnerzy skoncentrowali się na zasobach związanych z kopalniami Wujek i Bielszowice, a docelową ambicją Muzeum jest objęcie digitalizacją wszystkich kopalń należących do PGG. Współpraca łączy kompetencje i zasoby dwóch instytucji: spółki dysponującej dokumentacją oraz dostępem do obiektów i infrastruktury górniczej oraz wyspecjalizowanej placówki muzealnej, która odpowiada za dokumentowanie, opracowywanie i ochronę dziedzictwa przemysłowego. Istotną rolę w realizacji projektu odgrywa Ośrodek Dokumentacji Górniczej działający w strukturach Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu.

Dziedzictwo, które pozostanie dla przyszłych pokoleń

Górnictwo węgla kamiennego to nie tylko technologia wydobycia i przemysłowa infrastruktura. To również historia rozwoju Górnego Śląska, przemian społecznych, lokalnych społeczności i rodzin, których życie przez pokolenia związane było z kopalniami. Dokumenty, mapy, maszyny, fotografie, nagrania oraz relacje pracowników stanowią świadectwo tych doświadczeń. Cyfrowe utrwalanie tych zasobów pozwala zachować je dla przyszłych pokoleń, a zarazem tworzy nowe możliwości ich prezentowania i poznawania. Dzięki zastosowaniu nowoczesnych technologii historia przemysłu może być dokumentowana w sposób bardziej szczegółowy i dostępny, także wtedy, gdy dostęp do oryginalnych obiektów lub dokumentów będzie ograniczony. Takie podejście pozwala nie tylko zabezpieczać materiały przed utratą, lecz także przygotowywać je do dalszego wykorzystania w działalności dokumentacyjnej, edukacyjnej, badawczej i wystawienniczej.

Wspólnym celem Polskiej Grupy Górniczej S.A. i Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu pozostaje ocalenie od zapomnienia dorobku górniczych pokoleń oraz zachowanie go jako ważnej części dziedzictwa kulturowego regionu i kraju.