Charakterystyka
- Kopalnia „Wujek” powstała w 1899 roku pod nazwą „Oheim”, którą od 1922 roku zmieniono na KWK „WUJEK”.
- W czerwcu 1993 roku KWK „Wujek” weszła w skład 11 kopalń tworzących Katowicki Holding Węglowy S.A.
- Z dniem 1 stycznia 2005 roku nastąpiło połączenie KWK „Wujek” oraz KWK „Śląsk” w jeden zakład górniczy pod nazwą KWK „WUJEK” z dwoma niezależnymi ruchami wydobywczymi: ruch „Wujek” i ruch „Śląsk”.
- 1-go kwietnia 2017 roku następuje przejęcie kopalń KHW S.A. przez PGG S.A. i od tej pory kopalnia funkcjonuje pod nazwą Oddział KWK Wujek.
- Z dniem 30 stycznia 2018 roku, decyzją Zarządu PGG, wydzielono z oddziału KWK Wujek oddział KWK Śląsk, który dnia 31 stycznia 2018 roku został przekazany do SRK.
- 1-go stycznia 2021 roku następuje połączenie oddziału KWK Wujek z Oddziałem KWK Murcki-Staszic i od tej pory kopalnia funkcjonuje pod nazwą Oddział KWK Staszic-Wujek w Katowicach z dwoma ruchami wydobywczymi, tj.: Ruchem Wujek i Ruchem Murcki-Staszic.
- 1-go kwietnia 2026 roku następuje formalne wyłączenie Ruchu Wujek ze struktury Oddziału KWK Staszic–Wujek oraz jego włączenie w struktury organizacyjne Oddziału KWK w Likwidacji od tej pory kopalnia funkcjonuje pod nazwą Oddział KWK w likwidacji Ruch Wujek w Katowicach.
- Inne informacje:
- Obszar górniczy: 7,18 km2, w tym:
- OG Katowice -Brynów – 3,58 km2,
- OG Stara Ligota I – 3,6 km2.
- PGG S.A. Oddział KWK w Likwidacji Ruch Wujek prowadzi działalność w obszarze Miasta Katowice, Gmina Katowice.
16 grudnia 1981 roku doszło na terenie kopalni do pacyfikacji strajku, w wyniku którego zginęło 9 górników. 7 listopada 1989 roku zarejestrowano oficjalnie Komitet Budowy Pomnika ku Czci Górników KWK „Wujek”. Monument został poświęcony 14 grudnia 1991 roku przez nuncjusza apostolskiego w Polsce abpa Józefa Kowalczyka. O pacyfikacji kopalni „Wujek” opowiada film z 1994 roku w reżyserii Kazimierza Kutza pt. „Śmierć jak kromka chleba”.
Kopalnia dla pracowników pochodzących spoza Górnego Śląska już w 1900 roku rozpoczęła budowę pierwszych wielorodzinnych domów w Starej Ligocie, a jednymi z pierwszych budynków mieszkalnych wybudowanych przez kopalnię były kamienice przy obecnej ulicy W. Pola 53 i 57 w Katowicach. W 1916 roku przy ulicy
J. Poniatowskiego w Katowicach ukończono budowę kompleksu budynków mieszkalnych dla urzędników kopalni projektu berlińskiego architekta Brunona Tauta. Zaprojektował on także powstałą w Załęskiej Hałdzie kolonię szeregowych, parterowych domów robotniczych. Wcześniej, bo w 1910 roku rozpoczęto budowę ośmiu domów przeznaczonych dla urzędników i dozoru technicznego kopalni wzdłuż ulicy Mikołowskiej w Katowicach. Naprzeciwko kolonii urzędniczej istniała natomiast kolonia Dwunastu Apostołów. W latach niemieckiej okupacji podczas II wojny światowej kopalnia „Oheim” wzniosła w rejonie obecnej ulicy św. Huberta w Katowicach kolejną kolonię domów.
W 1945 roku kopalnia dysponowała 181 budynkami, w którym znajdowało się łącznie 1 180 mieszkań. Inwestycje mieszkaniowe kontynuowano także po II wojnie światowej.
W 1946 roku przy ulicy W. Pola w Katowicach powstała pierwsza świetlica zakładowa, przy której działał teatr ludowy, balet dziecięcy i zespół mandolinistów. W latach 50. XX wieku przy ulicy J. Gallusa powstał Zakładowy Dom Kultury, a dawna świetlica zakładowa została przekształcona w kino „Młodość”. Nowy dom kultury po wyburzeniu poprzedniego powstał w 1977 roku przy ulicy W. Pola. Posiadał on salę widowiskową na 524 widzów. Działały w nim kluby zainteresowań, amatorskie zespoły artystyczne, chór męski „Hejnał” czy orkiestra dęta. Budynek dawnego Domu Kultury KWK „Wujek” został rozebrany w 2023 roku.
23 kwietnia 1945 roku kopalnia „Wujek” udzieliła pomocy przy utworzeniu trzyletniej Zawodowej Szkoły Dokształcającej w Katowicach. Od września działała tam Przemysłowa Szkoła Górnicza, posiadająca wydziały: górniczy, mechaniczny, elektryczny i mierniczy.
W 1958 roku przy kopalni uruchomiono trzyletnią Zasadniczą Szkołę Górniczą, kształtującą w specjalizacjach: technik eksploatacji złóż, mechanik maszyn i urządzeń górniczych oraz od 1967 roku elektromonter maszyn górniczych.
W 1951 roku wzniesiono budynek Technikum Górniczego przy ulicy Mikołowskiej 131. Kształciło uczniów w specjalnościach: miernictwo, ekonomika i organizacja kopalń, eksploatacja maszyn i urządzeń górniczych oraz podziemna eksploatacja złóż. W 1971 roku powstał Zespół Szkół Zawodowych Ministerstwa Górnictwa i Energetyku. Kształciła ona wówczas około 1,5 tys. uczniów. W 1998 roku zmieniono nazwę szkoły i profile kształcenia – powstał Zespół Szkół Technicznych i Ogólnokształcących nr 2 w Katowicach. Ostatnia klasa górnicza opuściła szkołę w 2003 roku.
Pracownicy kopalni „Wujek” oraz ich rodziny należące do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Katowickiej Hałdzie założyli klub sportowy „Rozwój”, którego tradycje sięgają 1919 roku, a oficjalnie powstał 27 listopada 1925 roku. W 1974 roku oddano do użytku boisko przy ulicy Zgody.
16 grudnia 2011 roku powołano Śląskie Centrum Wolności i Solidarności z siedzibą w budynku dawnego kopalnianego magazynu odzieży roboczej kopalni „Wujek”. Zaczęła prowadzić działania edukacyjne, naukowe i wystawiennicze z dziejów najnowszej historii Polski. Powstała tam ekspozycja: Muzeum – Izba Pamięci Kopalni Wujek.