23 styczeń 2026

O wzajemnej współpracy i drugim życiu terenów górniczych – spotkanie z samorządami

W czwartek, 22 stycznia br. na terenie ruchu Ziemowit kopalni Piast-Ziemowit członkowie Zarządu Polskiej Grupy Górniczej oraz pracownicy spółki spotkali się z samorządowcami gmin, w których działają kopalnie Polskiej Grupy Górniczej. W spotkaniu uczestniczyli także Leszek Pietraszek - wicemarszałek Województwa Śląskiego oraz Rafał Żelazny - prezes Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, Maciej Biskupski - wiceprzewodniczący Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, Aleksander Chowaniec - wiceprezes Wyższego Urzędu Górniczego i Tomasz Pietrzykowski - prof. UŚ, wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej PGG S.A.

Podczas ponad dwugodzinnego spotkania podsumowano współpracę w 2025 roku, ale przede wszystkim dyskutowano o planach, możliwościach współpracy, by tereny górnicze otrzymały „drugie życie”, o tym jak skutecznie przygotować je do nowych funkcji społeczno-gospodarczych po likwidacji kopalń oraz o problemach, z którymi czasem wspólnie z PGG mierzą się samorządy.

– Wiele nas łączy i wiele nas jeszcze przez lata będzie łączyć - dziś chcemy o tym porozmawiać - tymi słowami zwrócił się do obecnych w kopalnianej Sali Tradycji Bartosz Kępa - wiceprezes ds. finansowych PGG S.A.

Podczas spotkania zarząd Polskiej Grupy Górniczej przedstawił samorządowcom i partnerom regionalnym aktualną sytuację spółki. Mówiono m.in. o bieżącej kondycji PGG, zasadach funkcjonowania spółki w ramach Nowego Systemu Wsparcia, nowelizacji ustawy górniczej i tym, jak ona otwiera możliwości współpracy oraz o działaniach podejmowanych w związku z postępującą transformacją górnictwa.

– Zależy nam na tym, aby rozmowy o przyszłym zagospodarowaniu terenów pogórniczych zaczynały się jak najwcześniej, a proces był prowadzony wspólnie z gminami oraz partnerami regionalnymi, by skrócić czas, w którym takie tereny będą zagospodarowywane. Dziś to trwa kilkanaście lat. Każdy teren będzie oceniany indywidualnie, z uwzględnieniem jego specyfiki i uwarunkowań prawnych, tak aby mógł pełnić nowe funkcje gospodarcze lub społeczne. To pomoże nam wszystkim podjąć najlepszą decyzję dotyczącą jego przeznaczenia i rozpocząć przygotowywać się do zmiany, tak by nie trwało to jak w przypadku innych terenów nawet kilkanaście lat – mówił Marek Skuza - wiceprezes ds. produkcji PGG S.A.

To wymaga wielu rozmów i partnerskiej współpracy m.in. z gminami górniczymi. Ale nie tylko - także uwzględnienia specyfiki spółki.

– Polska Grupa Górnicza funkcjonuje w ramach Nowego Systemu Wsparcia, co oznacza konieczność szczególnej dyscypliny finansowej i pełnej przejrzystości działań. Stabilność finansowa spółki jest warunkiem bezpiecznego prowadzenia procesu stopniowego wygaszania zakładów górniczych zgodnie z umową społeczną - dodał wiceprezes Bartosz Kępa.

W prezentacji zarządu PGG przedstawiono także przykłady działań podejmowanych przez spółkę m.in. umowy o współpracy z Kolejami Śląskimi przy budowie nowoczesnej bazy taboru w Bojkowie przy kopalni Sośnica czy współpracy z miastem Katowice, GZM i samorządem Województwa dotyczącej współpracy przy zagospodarowaniu terenów po kopalni Wujek. Omówiono też projekt tzw. partnerstw PGG z gminami górniczymi, rozwijany od początku 2025 roku w celu przygotowania pomysłów na zagospodarowanie terenów pogórniczych.

Mniejszym i w pojedynkę jest znacznie trudniej

Przedstawiciele mniejszych gmin górniczych podkreślali, że znajdują się w znacznie trudniejszej sytuacji niż duże ośrodki. Wskazywali na ograniczone zasoby kadrowe, słabsze zaplecze projektowe oraz mniejsze możliwości finansowe. To sprawia, że szczególnie dużą wagę muszą przykładać do efektywnego i przemyślanego wydatkowania środków, które do nich trafiają.

– Dlatego z zadowoleniem przyjmujemy propozycję tworzenia zespołów roboczych. Już pół roku temu zgłosiliśmy się do jednego z nich, bo zależy nam na planowaniu przyszłości kopalni i ruchów wydobywczych z odpowiednim wyprzedzeniem. W umowie społecznej daty są jeszcze odległe, ale doświadczenia - choćby tragiczny wypadek z 2024 roku w Bytomiu - pokazują, że te terminy mogą się bardzo szybko skrócić, a my jako mieszkańcy i samorząd musimy być na to przygotowani - mówił Marcin Połomski - burmistrz miasta Rydułtowy.

O roli współpracy i konieczności rozwiązywania problemów ważnych dla mieszkańców miast i gmin mówili także inni samorządowcy m.in. z Bierunia czy Łazisk Górnych.

Wicemarszałek Województwa Śląskiego Leszek Pietraszek podkreślił znaczenie wspólnego planowania przyszłości terenów pogórniczych, zwłaszcza z myślą o mniejszych miejscowościach oraz konieczność sprawnego i terminowego wykorzystania środków przeznaczonych na transformację regionu. Zwrócił również uwagę na prace nad nowymi, bardziej elastycznymi instrumentami finansowymi oraz rozwiązaniami rynku pracy, które mają pomóc gminom i pracownikom górnictwa w bezpiecznym przejściu przez proces transformacji.

– Zależy nam na tym, aby ludzie mogli zostać w regionie, mieli pracę na miejscu i nie byli zmuszeni do wyjazdów. Dlatego tak ważne jest, by planowanie przyszłości terenów pogórniczych odbywało się wspólnie i z wyprzedzeniem – powiedział Leszek Pietraszek.

Marszałek Pietraszek nawiązał też do inicjatywy Polskiej Grupy Górniczej i Kolei Śląskich, oferującej nowe miejsca pracy dla osób odchodzących z górnictwa, która odbiła się bardzo szerokim i pozytywnym echem.

– W związku z tym Wojewódzki Urząd Pracy pracuje nad rozwiązaniami, które pozwolą lepiej skoordynować potrzeby rynku pracy m.in. zapotrzebowanie na kierowców autobusów czy inne zawody deficytowe – z osobami odchodzącymi z górnictwa. Chodzi o stworzenie mechanizmu, w którym pośrodku znajdzie się instytucja odpowiedzialna za szkolenia i szybkie przekazywanie informacji, tak aby cały proces był możliwie automatyczny i sprawny - dodał Leszek Pietraszek.

O potrzebie dostosowywania terenów do potrzeb inwestorów mówił Rafał Żelazny - prezes Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, zwracając uwagę na ograniczenia prawne, które uniemożliwiają strefom bezpośredni udział w zagospodarowaniu terenów pogórniczych, a także na niepewność inwestorów związaną z zasadami pomocy publicznej. Podkreślał również, że w województwie śląskim coraz trudniej o duże, zwarte tereny inwestycyjne, co stanowi istotną barierę dla realizacji nowych projektów w gminach górniczych.

– Dlatego tak ważne jest, żebyśmy mieli wspólną wizję tego, jakie tereny i w jakim trybie będą zagospodarowywane, i żebyśmy działali razem - samorządy, Polska Grupa Górnicza i instytucje rozwojowe - a nie każdy osobno - podkreślił Rafał Żelazny, prezes KSSE.

Do budowania nowej formuły transformacji zachęcał Tomasz Pietrzykowski - prof. Uniwersytetu Śląskiego, wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej PGG S.A.

– Model transformacji, a właściwie likwidacji górnictwa, do którego przyzwyczailiśmy się przez 30 lat, czyli założenie, że udzielamy urlopów górniczych i odpraw, a ludzie mogą odejść i robić, co chcą, bez powrotu do górnictwa, jest na dzisiejsze czasy na pewno nieoptymalny. Może prowadzić w ślepą uliczkę, bowiem grozi wyludnianiem się miejscowości pogórniczych. Poważnym problemem jest, iż nie wytworzyliśmy w Polsce lepszego modelu niż najprostszy - likwidacyjny. Musimy o własnych siłach zawczasu modyfikować ten model przy pomocy takich przedsięwzięć, jak partnerstwa PGG i gmin oraz innych interesariuszy. Powinniśmy robić to wspólnie, gdyż małe, niecentralnie położone tereny pokopalniane mogą stać się kukułczymi jajami dla gmin, nie tyle aktywem co ciężarem gospodarczym. Tymczasem wiele przykładów na świecie pokazuje udaną dywersyfikację przedsiębiorstw przemysłowych, „recykling” - ponowne wykorzystanie zasobów (know-how, infrastruktura, kapitał ludzki) do nowej działalności. Nauczyliśmy się wiele przez pierwsze dekady transformacji, wiemy, jakie są zagrożenia i błędy, których chcemy uniknąć - mówił na spotkaniu prof. Tomasz Pietrzykowski.

Podkreślił także, że pierwszym warunkiem sprawiedliwej transformacji jest przedyskutowanie i zrozumienie decyzji w toku transformacji górnictwa. Nie mogą one nikogo zaskakiwać, musimy wiedzieć kto, co, kiedy i dlaczego zamierza zrobić.

– Jestem bardzo zadowolony z dzisiejszego spotkania i mam nadzieję, że w przyszłości będą regularne, bo to dokładnie ta formuła, w której nikt przed nikim niczego nie ukrywa ani nie próbuje kolorować rzeczywistości. Z rzeczywistością musimy zmierzyć się, znajdując najlepsze dla wszystkich rozwiązania - ocenił prof. Tomasz Pietrzykowski.

Na zaproszenie zarządu PGG w spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych Województwa Śląskiego (wicemarszałek Leszek Pietraszek), Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (wiceprzewodniczący GZM Maciej Biskupski), Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej S.A. (prezes Rafał Żelazny), nadzoru górniczego (wiceprezes WUG Aleksander Chowaniec), Powiatu Bieruńsko-Lędzińskiego (starosta Łukasz Odelga) oraz samorządowcy gmin górniczych: Katowic – wiceprezydent Waldemar Bojarun, Gliwic – wiceprezydent Agnieszka Dylewska, Rudy Śląskiej – wiceprezydent Jacek Morek, Rybnika – wiceprezydent Wojciech Kiljańczyk, Bierunia – burmistrz Sebastian Macioł, Łazisk Górnych – burmistrz Aleksander Wyra i sekretarz miasta Elżbieta Piecha, Lędzin – burmistrz Marcin Majer, Radlina – burmistrz Zbigniew Podleśny, Rydułtów – burmistrz Marcin Połomski. Polską Grupę Górniczą reprezentowali wiceprezesi spółki: Bartosz Kępa i Marek Skuza, dyrektor kopalni Piast-Ziemowit - Tomasz Kudłacik, Bogdan Wawro i Łukasz Łata - zastępcy dyrektora Departamentu Kontrolingu Strategicznego w PGG., Mikołaj Świat - dyrektor Biura Marketingu i Analiz oraz Ewa Grudniok – dyrektor Biura ds. Public Relations i Komunikacji w Polskiej Grupie Górniczej S.A.

Uczestnicy postanowili, że będą kontynuować rozpoczętą formułę spotkań, do których na stałe dołączą przedstawiciele Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego. Kolejne spotkanie panelowe odbędzie się w czerwcu. Do tego czasu - w serii indywidualnych rozmów z gminami - PGG zaprezentuje i omówi wyniki audytu terenów należących do spółki. Audyt pomoże wybrać najwłaściwsze kierunki działań w celu przyszłego zagospodarowania i wykorzystania górniczych terenów przemysłowych do nowych funkcji gospodarczych i społecznych.

fot. Paweł Gniza | PGG S.A.