1 kwiecień 2026

Kopalnia Wujek – nowy rozdział

To historyczny dla Katowic, a także całego regionu moment – dziś (1 kwietnia 2026 roku) po 127 latach funkcjonowania kopalnia Wujek symbolicznie zakończyła swoją działalność. W uroczystości udział wzięli związani z nią – obecni i byli pracownicy, przedstawiciele strony społecznej, zarząd Polskiej Grupy Górniczej, dyrektorzy kopalni i PGG S.A., przedstawiciele samorządu i okoliczni mieszkańcy. Od 1 kwietnia rozpoczyna się czteroletni okres przejściowy, przygotowujący teren i infrastrukturę kopalnianą do nowych funkcji.

– Są takie miejsca, których nie da się opisać jednym słowem. „Wujek” jest właśnie takim miejscem. To miejsce szczególne w historii Polski, o długiej pięknej historii rozwoju górnictwa na terenie Katowic, ale też trudnych momentach, gdy 9 górników zginęło podczas pacyfikacji kopalni w mroźną środę, 16 grudnia 1981 roku. O tej pamięci trzeba mówić z należnym szacunkiem. Ale dziś nie spotykamy się po to, by zamknąć tę opowieść wyłącznie w przeszłości. Spotykamy się po to, by powiedzieć: życie tego miejsca się nie kończy. Górnictwo ustąpi miejsca innej działalności i Wujek będzie żył nadal – i to jest najważniejsze - mówił Łukasz Deja, prezes Polskiej Grupy Górniczej.

Prezes Polskiej Grupy Górniczej w swoim wystąpieniu przed Cechownią kopalni Wujek wyraził uznanie dla pracy górników kopalni.

– Stoję tu przed Państwem, załogą Wujka, byłymi pracownikami, górnikami i wszystkimi, dla których kopalnia Wujek to nie jest zwykły zakład pracy – ale duża część życia, rodzinnej historii i wspólnego doświadczenia ciężkiej pracy i chciałbym Wam z całego serca podziękować - zwrócił się do uczestników wydarzenia Łukasz Deja.

Podziękowania w imieniu samorządu województwa złożył także Leszek Pietraszek, wicemarszałek województwa śląskiego.

– Stojąc w tym miejscu chciałbym oddać hołd przede wszystkim tym ludziom, którzy tutaj oddali życie. Także tym, którzy przez ponad 120 lat codziennie, całymi pokoleniami przechodzili przez bramę wchodząc na teren kopalnia i z niej wychodząc, zjeżdżając i wyjeżdżając. Chciałbym oddać hołd rodzinom tych ludzi, bo dla nich ta kopalnia była przeszłością, albowiem jak powiedziałem pracowały tu całe pokolenia, ale też teraźniejszością i przyszłością, bo gwarantowała spokój i życie ich i ich dzieci, kolejnych pokoleń. Chciałbym oddać hołd tej ziemi, w którą wsiąkła krew bohaterów. To jest moment, żeby powiedzieć ważną rzecz: że polskie górnictwo i górnicy są Polsce niezbędnie potrzebni jeszcze przez wiele, wiele lat. I nie jest to widzimisię moje, związkowców, pracowników kopalni, czy zarządów spółek węglowych. Górnictwo jest niezbędne dla bezpieczeństwa energetycznego państwa - mówił Leszek Pietraszek, wicemarszałek Województwa Śląskiego.

Kopalnia Wujek to ważne miejsce w historii Polski. O zachowanie pamięci tego miejsca dba Śląskie Centrum Wolności i Solidarności.

– To nie jest zamknięcie. Przyszłość tej kopalni będzie trwała. Przeszłości i tożsamości nie da się zniszczyć i zapomnieć. O tym wszyscy tu dobrze wiemy. Chciałbym podziękować dyrekcji kopalni Staszic-Wujek, zarządowi PGG, wszystkim, którym drogie na sercu jest utrzymanie tego miejsca w tak sposób, aby było świadectwem nie tylko pacyfikacji kopalni, ale trudu górniczego i ciężkiej pracy, świadectwem umiłowania ideałów wolności, które tu w kopalni Wujek zawsze tak mocno wybrzmiewały - podkreśla Robert Ciupa, dyrektor Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

W trakcie uroczystości wybrzmiał również głos pracowników kopalni – swoją historię opowiedział Krzysztof Pieronkiewicz, ostatni kierownik Działu Mierniczo-Geologicznego KWK Wujek.

– Historia budowania mojej więzi z tą kopalnią zaczęła się dużo wcześniej, zanim przyszedłem tu do pracy, gdy byłem małym chłopcem, który spotykał tutaj górników idących na szychtę, mówiących do siebie "Szczęść Boże". Ta moja więź budowała się w trakcie niedzielnych obiadów, gdy dziadek z wujkami opowiadał o tym, jak się fedruje na grubie. Ta więź i ciekawość górnictwa brała się z rozmów z moim ojcem, który opowiadał mi, do czego służą te kręcące się kółka na wieży Krakus i jak fascynująca jest praca górnika. Znaczenie słowa Wujek-Oheim poznałem dopiero, gdy podjąłem tu pracę. To przede wszystkim ludzie, którzy pracując z pełnym zaangażowaniem tworzyli tę kopalnię, mieli wspólny cel i razem dążyli do osiągania jak najlepszych wyników. Wzajemnie sobie pomagali, ludzie z siłą charakteru. Jako kierownik Działu Mierniczo-Geologicznego mogę powiedzieć, że to, co było do wyfedrowania na Wujku, zostało wyfedrowane już kilka lat temu. Kopalnia Wujek była dla mnie właśnie jak dobry wujek, najlepszy wujek, który kształtował mój charakter, który stawiał wyzwania, pozwalał rozwijać się osobiście. Dobrze jest słyszeć, że trwają dzisiaj rozmowy i prace nad tym, by to miejsce, ten teren zostało zagospodarowane z zachowaniem dziedzictwa górniczego, pamięci o tych ludziach, aby w tym miejscu zawsze dumnie brzmiały słowa "Niech żyje nam górniczy stan!" – mówił Krzysztof Pieronkiewicz.

Uroczyste przekazanie Sztandaru KWK Wujek pocztowi sztandarowemu Zakładu Kopalnie w Likwidacji stanowiło symboliczny moment dzisiejszego wydarzenia. Następnie modlitwę dziękczynną za ponad stulenie funkcjonowanie kopalni Wujek poprowadził ksiądz proboszcz Ireneusz Tatura. Swoje wystąpienie rozpoczął od wspomnienia:

– Kiedy 19 lat temu dostałem dekret na proboszcza tego miejsca to ówczesny arcybiskup Damian Zimoń powiedział mi – idziesz na Piękną, tam jest piękna kopalnia tam jest pięknie. Dbaj o górników z Wujka – mówił ks. Ireneusz Tatura.

Na koniec uroczystości delegacje złożyły kwiaty przed figurą św. Barbary w Cechowni i następnie przemaszerowały pod pomnik Krzyż górników poległych 16 grudnia 1981 roku, by oddać hołd poległym górnikom. Oprawę muzyczną uroczystości zapewniła Orkiestra Górnicza pod batutą Mirosława Kaszuby.

Przyszłość ludzi i infrastruktury

Koniec działalności kopalni to przede wszystkim duża zmiana dla jej dotychczasowych pracowników. Z 700 pracowników ponad 300 zostanie zaangażowanych w proces likwidacji. Pozostali zostaną przeniesieni do Kopalni „Staszic” lub skorzystają z osłon – urlopów górniczych oraz jednorazowych odpraw pieniężnych.

Przez najbliższe cztery lata będą trwały prace zabezpieczające 27,5 km wyrobisk, chroniące również sąsiednie kopalnie. Koniec działalności ruchu Wujek, to początek transformacji tego miejsca.

31 grudnia 2025 roku porozumienie o współpracy dotyczące przyszłości kopalni Wujek podpisali Łukasz Deja - prezes PGG S.A, Marek Skuza - wiceprezes ds. produkcji PGG S.A. oraz Marcin Krupa - prezydent Katowic. Zakres porozumienia między Polską Grupą Górniczą a miastem Katowice obejmuje przekazanie 29 obiektów infrastruktury na powierzchni zakładu górniczego. Wśród nich m.in.: wieże szybowe Szybu Krakus, Lechia i Wentylacyjnego I, budynki: łaźni pracowniczej, kuźni, maszyn wyciągowych, markowni i nowej lampiarni, magazynu, sortowni, warsztatów, rozdzielni elektrycznej, pompowni i stacji uzdatniania wody. Planowana do przekazania infrastruktura dołowa obejmuje dwa szyby: Lechia i Wentylacyjny I oraz wyrobiska dołowe na poziomie 370 m o łącznej długości prawie 4000 m.

Obszary pogórnicze docelowo mają być zrewitalizowane i przygotowane pod nowe inwestycje i funkcje użytkowe.

Pod koniec ubiegłego roku miasto Katowice ogłosiło konkurs na koncepcję urbanistyczną dla 100 ha kopalni Wujek. Szczegóły zwycięskiego projektu poznamy w najbliższych dniach.

fot. Bożena Sieja | PGG, Katarzyna Zaremba-Majcher | nettg.pl